…ღმერთმა გამოარჩია… უძლურნი ამა ქვეყნისანი, რათა არცხვინოს ძლიერნი (1 კორ. 1: 27).
…მიტომაც ვტკბები უძლურებით, შეურაცხყოფით, გაჭირვებით, დევნითა და შევიწროებით, რადგან როცა უძლური ვარ, მაშინა ვარ ძლიერი (2 კორ. 10: 19).
…რა გაქვს ისეთი, რაც არ მიგიღია? ხოლო თუ მიიღე, რაღას იქადი? (1.კორ. 4: 7).
გულისყურით ვიკითხოთ წმინდა წერილი
მე-15 კვირიაკე შემდგომად მეერგასისა. ხმა VI.
13.09.2026. ხსნილი.
დადება პატიოსნისა სარტყელისა ყოვლადწმიდისა ღმრთისმშობელისა (395-408 წ.წ.); მღვდელმოწამისა კვიპრიანესი, კართაგენელ ეპისკოპოსისა (258); გენადი კონსტანტინეპოლელ პატრიარქისა (471).
დღის ლოცვები
დადება პატიოსნისა სარტყლისა ყოვლადწმიდისა დედუფლისა ჩვენისა ღვთისმშობელისა
ტროპარი: ღმრთისმშობელო ქალწულო, კაცთა მფარველო, სამოსელო და სარტყელო უხრწნელისა გვამისა შენისა მტკიცედ მცველად მოსცენ ქალაქსა შენსა, რომელნი იგი უთესლოსა მის შობისა შენისა მიერ განუხრწნელად ჰგიან მარადის, რამეთუ შენ ზედა ბუნებანი მოუძლურდეს და ჟამნიცა, ამისთვის გევედრებით: მშვიდობაი სოფელსა მოანიჭე და სულთა ჩუენთა დიდი წყალობაი.
კონდაკი: ღმრთისშემწყნარებელი მუცელი შენი, ღმრთისმშობელო, რომელი შეიცვა პატიოსანმან სარტყელმან შენმან, არს სიმტკიცე ქალაქისა შენისა უბრძოლველი და საუნჯე კეთილთა მოუკლებელი, მხოლოო მშობელო, მარადის ქალწულო.
სხვა კონდაკი: პატიოსნისა სარტყელისა შენისა დადებასა დღესასწაულობს დღეს ტაძარი შენი, ყოვლად საგალობელო, და ლმობიერად გიხმობს შენ: გიხაროდენ, ქალწულო, ქრისტიანეთა სიქადულო.
ლოცვა ბოროტთა გულის-სიტყვათათვის, კვირიაკესა, შემდგომად ძილისაგან აღდგომისა
უფალო იესო ქრისტე, ღმერთო ჩემო, განმწმინდე მე უჩინოთა ჩემთაგან. უფალო, შენ უწყნი ცოდვანი ჩემნი, რამეთუ შენ ვითარცა გნებავს, აღხოცენ იგინი. შეგცოდე უფალო, შემინდვენ მე სახელისა შენისათვის წმიდისა. უფალო მომეც მე კეთილი ანგელოსი, მმართებელად და მოძღვრად ცხოვრებისა ჩემისა, რამეთუ მრავალ არიან ჩემდა მომართნი სიბორგილენი ეშმაკთანი. ღმერთო ჩემო, ნუ დამაგდებ მე, რამეთუ არა რაი მიქმნიეს შენ წინაშე კეთილი, არამედ სახიერებისა შენისათვის მომეც მე დაწყებაი დასაბამისა კეთილისა. უფალო, მასწავე მე, რათა ვჰსცხონდე და ნუ თანა წარმწყმედ უსჯულოებათა შინა ჩემთა, კაცთმოყვარე, რამეთუ კურთხეულ არს სახელი შენი, მამისა და ძისა და წმიდისა სულისა, აწდა მარადის და უკუნითი უკუნისამდე, ამინ.
ლოცვა ბოროტთა გულის-სიტყვათათვის კვირიაკესა, ძილად მისვლის დროს
უფალო ღმერთო ჩვენო, რომელმან სინანულისა მიერ მიტევებაი ცოდვათა კაცთა მიანიჭე, და სახედ ცოდვათა შენდობისა და აღსარებისა, დავით წინასწარმეტყველისა სინანული შესანდობელად გვიჩვენე, შენ მეუფეო, ჩვენ მრავალთა და დიდთა ცოდვათა შინა დაცემულნი ესე შეგვიწყალენ ჩვენ დიდითა წყალობითა შენითა, და აღჰხოცენ ყოველი უსჯულოებაი ჩემი, რამეთუ შეგცოდე შენ, რომელმან უჩინონი და დაფარულნი გულთა კაცთანი უწყნი, და გაქვს ხემწიფებაი მიტევებად ცოდვათა, ხოლო გული წმიდა დაჰბადე ჩემთანა, და სულითა მთავრობისათა დაგვამტკიცენ ჩვენ, და სიხარული მაცხოვარებისა შენისა მოგვეც ჩვენ. ნუ განმაგდებ ჩვენ პირისა შენისაგან, არამედ სათნო იყავ, ვითარცა სახიერმან ღმერთმან შეწყალებაი ჩვენი, და ვიდრე უკანასკნელად აღმოფშვინვამდე შეწირვად შენდა ვედრებათა, და თხოვად ცოდვათა მოტევებისა, და ღირსყოფად ჩვენდა სასუფეველსა ცათასა, რამეთუ შენი არს სუფევა, ძალი და დიდება, მამისა, და ძისა, და წმიდისა სულისა, აწდა მარადის და უკუნითი უკუნისამდე, ამინ.
დღის საკითხავები
ცისკ.: ლკ. 24:1-12. ლიტ.: 2 კორ. 4: 6-15. ლიტ.: ღმრთ.: ებრ. 9: 1-7
ლიტ.: მთ. 22: 35-46. ლიტ.: ლკ. 10: 38-42; 11: 27-28.
ცისკ.: ლკ. 24:1-12
1. ხოლო კვირის პირველ დღეს გამზადებული სურნელებით დილაუთენია მივიდნენ სამარხთან. 2. მაგრამ ლოდი სამარხიდან გადაგორებული დახვდათ. 3. და შიგ შესვლისას ვეღარ ნახეს უფალი იესოს გვამი. 4. ამის გამო საგონებელში ჩავარდნილთ, აჰა, წარმოუდგათ მოელვარე სამოსით მოსილი ორი კაცი. 5. რაკი ისინი შეშინებულნი იყვნენ და თავჩაქინდრულნი ჩაშტერებოდნენ მიწას, უთხრეს მათ: რად ეძებთ ცოცხალს მკვდრებში? 6. აქ აღარ არის, არამედ აღდგა; გაიხსენეთ, რას გეუბნებოდათ, როცა ჯერ კიდევ გალილეაში იყო: 7. რომ ძე კაცისა უნდა მიეცეს ცოდვილ კაცთა ხელში, ჯვარს ეცვას, და მესამე დღეს აღდგეს. 8. და გაახსენდათ მისი სიტყვები. 9. გამობრუნდნენ სამარხიდან და აუწყეს ყოველივე ეს თერთმეტსა და სხვა დანარჩენთაც. 10. ესენი იყვნენ მარიამ მაგდალელი, იოანა, მარიამი, იაკობის დედა, და სხვები მათთან ერთად, მოციქულებს რომ აუწყეს ეს. 11. მაგრამ ფუჭად მოეჩვენათ ეს სიტყვები და არ ერწმუნენ მათ. 12. ხოლო პეტრე ადგა, სამარხს მიაშურა და როცა დაიხარა, დაყრილი ტილოების მეტი ვერაფერი ნახა; და წამოვიდა განცვიფრებული იმის გამო, რაც მოხდა.
ლიტ.: 2 კორ. 4: 6-15
6. რადგანაც ღმერთმა, რომელმაც ბრძანა ბნელიდან ნათლის გამობრწყინება, გაანათლა ჩვენი გულები, რათა გავებრწყინებინეთ ღმერთის დიდების შემეცნებით, რომლითაც სხივოსნობს იესოს სახე. 7. ხოლო ეს საუნჯე ჩვენ თიხის ჭურჭლებით დაგვაქვს, რათა ამ ძალის სიდიადე ღვთისაგან იყოს და არა ჩვენგან. 8. ყოველნაირად გვავიწროებენ, მაგრამ დათრგუნვილად არა ვგრძნობთ თავს; გამოუვალ დღეში გვაგდებენ, მაგრამ მაინც ვპოულობთ გამოსავალს. 9. დევნილნი ვართ, მაგრამ არა მიუსაფარნი; გვამხობენ, მაგრამ ბოლოს ვერ გვიღებენ. 10. ყოველთვის თან დავატარებთ სხეულით იესოს სიკვდილს, რათა იესოს სიცოცხლეც გაცხადდეს ჩვენს სხეულში. 11. ვინაიდან ჩვენ, ცოცხალნი, გამუდმებით ვეძლევით სიკვდილს იესოსათვის, რათა იესოს სიცოცხლეც გამოვლინდეს ჩვენს მოკვდავ ხორცში. 12. ასე რომ, სიკვდილი ჩვენში მოქმედებს, ხოლო სიცოცხლე – თქვენში. 13. მაგრამ რაკი რწმენის იგივე სული გვაქვს, რომელზედაც ამბობს წერილი: „მწამდა და მიტომ ვამბობდი“, ჩვენც გვწამს და მიტომ ვამბობთ. 14. რაკიღა ვიცით, რომ, ვინც აღადგინა იესო, ჩვენც აღგვადგენს იესოსთან ერთად და თქვენი თანხლებით წარგვადგენს მის წინაშე. 15. ვინაიდან ყველაფერი თქვენთვისაა, რათა მადლის სიუხვე მრავალთა მადლიერებად გადმოიფრქვეს ღვთის სადიდებლად.
ლიტ.: ღმრთისმ.: ებრ. 9: 1-7
1. თუმცა პირველ აღთქმასაც ჰქონდა მართლგანაწესი მსახურებისა და ამქვეყნიური საწმიდარი, 2. რადგანაც პირველი კარავი ისე იქნა გამზადებული, რომ შიგ იყო სასანთლე, ტაბლა და საწირავი პური; ხოლო სახელი მისი იყო „წმინდა“. 3. მეორე ფარდის მიღმა კი იყო კარავი, რომელსაც ერქვა „წმიდათაწმიდა“. 4. და ჰქონდა მას ოქროს სასაკმევლე, მთლიანად ოქროთი მოჭედილი კიდობანი აღთქმისა, რომელშიც იდგა მანანით სავსე ოქროს ჭურჭელი, აარონის კვერთხი, რომელიც განედლდა, და აღთქმის ფიცარნი. 5. ხოლო მათ ზემოთ – ქერუბიმნი დიდებისა, სალხინებლის საჩრდილობლად, თუმცა აქ დაწვრილებით ვერ ვილაპარაკებთ მათზე. 6. ამნაირად გამართულ პირველ კარავში ყოველთვის შედიან მღვდლები ღვთისმსახურების აღსასრულებლად. 7. მეორეში კი წელიწადში ერთხელ შედის მღვდელმთავარი, მაგრამ არა სისხლის გარეშე, რომელსაც სწირავს თავისი თავისა და ხალხის ცთომილებათა გამო.
ლიტ.: მთ. 22: 35-46
35. და ერთმა მათგანმა, რჯულის მცოდნემ, საცდუნებლად ჰკითხა: 36. მოძღვარო, რომელია სჯულის მთავარი მცნება? 37. ხოლო იესომ მიუგო მას: გიყვარდეს უფალი ღმერთი შენი მთელი შენი სულით და მთელი შენი გულით და მთელი შენი გონებით. 38. ეს არის პირველი და მთავარი მცნება. 39. და მეორე, ამისი მსგავსი: გიყვარდეს მოყვასი შენი, ვითარცა თავი შენი. 40. ამ ორ მცნებაზეა დამოკიდებული მთელი რჯული და წინასწარმეტყველნი. 41. ხოლო როდესაც შეიკრიბნენ ფარისეველნი, იესომ ჰკითხა მათ: 42. რას იტყვით ქრისტესთვის? ვისი ძე არის იგი? ხოლო მათ მიუგეს: დავითისა. 43. უთხრა მათ იესომ: კი მაგრამ როგორღა უწოდებს მას სულით შთაგონებული დავითი უფალს, როდესაც ამბობს: 44. უთხრა უფალმა ჩემს უფალს: დაჯექი ჩემს მარჯვნივ, ვიდრე ფერხთით დაგიმხობ მტრებს. 45. ამრიგად, თუ დავითი უფალს უწოდებს მას, როგორღა ეკუთვნის ძედ? 46. ვერავინ შესძლო მისთვის სიტყვის მიგება: და იმ დღიდან ვეღარც კითხვას უბედავდა ვინმე.
ლიტ.: ლკ. 10: 38-42; 11: 27-28
38. მოხდა ისე, რომ გზად მიმავალი ერთ სოფელში შევიდა და ვიღაც ქალმა, რომელსაც სახელად ერქვა მართა, თავის სახლში შეიპატიჟა იგი. 39. ამ ქალს ჰყავდა და, სახელად მარიამი, რომელიც იესოს ფერხთით ჩამოჯდა და ისმენდა მის სიტყვას. 40. მართა კი დაფუსფუსებდა, ვინაიდან ბევრი საზრუნავი ჰქონდა სამასპინძლოდ; მივიდა და უთხრა მას: უფალო, ნუთუ ვერ ხედავ, რომ ჩემმა დამ მარტო მე მომანდო მასპინძლობა? უთხარი, ხელი შემაშველოს. 41. მიუგო იესომ და უთხრა მას: მართა, მართა, ბევრ რამეზე ზრუნავ და შფოთავ; 42. მაგრამ საჭიროა მხოლოდ ერთი რამ. მარიამმა კი უკეთესი წილი ირჩია, რომელიც არ წაერთმევა მას.
დადება პატიოსნისა სარტყლისა ყოვლადწმინდისა დედუფლისა ჩვენისა ღვთისმშობელისა (+395-408) – 31 აგვისტო (13 სექტემბერი)
იმპერატორ არკადის მმართველობის ჟამს წმინდა სარტყელი ბიზანტიის იმპერიის დედაქალაქში, კონსტანტინოპოლში გადაიტანეს, სარტყელი დაიდო მშვენიერ ლუსკუმაში, რომელსაც “წმინდა ლუსკუმა” ეწოდა. ეს მოხდა 31 აგვისტოს. წმინდა რელიკვიას დედაქალაქი და მისი მკვიდრნი მტრის თავდასხმისა და ბოროტ სულთა შემოტევისგან უნდა დაეცვა. რამდენიმე წლის შემდეგ არკადის ქალიშვილმა პულხერიამ დიდებული ქალკოპრატიის ტაძარი ააგო და მასში დაასვენა წმინდა სარტყელი.
შემდგომ საუკუნეებში წმინდა სარტყელი კაპადუკიაში, ამასეას სამხრეთით, ქალაქ ზილაში გადაიტანეს. კონსტანტინოპოლში ის კვლავ გადაასვენეს იმპერატორ იუსტინიანე I-ის დროს, რომლის მეფობისას აშენდა წმინდა სოფიოს ტაძარი.
მისმა მემკვიდრემ, იუსტინიანე II-მ და რძალმა სოფიომ რესტავრაცია ჩაუტარეს ქალკოპრატიის ტაძარს და წმინდა ლუსკუმის სახელზე პატარა ტაძარი ააგეს. პატიოსანი სარტყელი წმინდა ტრაპეზზე ინახებოდა.
ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის პატიოსანმა სარტყელმა კონსტანტინოპოლში მრავალი სასწაული მოახდინა. მან განკურნა იმპერატორ ლევ VI-ის, ბრძენად წოდებულის მეუღლე ზოია, რომელიც არაწმინდა სულისაგან იტანჯებოდა. როცა პატრიარქმა წმინდა სარტყელი ზოიას შეახო, ის მაშინათვე გათავისუფლდა სატანჯველისგან. მან მადლიერების ნიშნად სარტყელი ოქრომკედით შეამკო და ამგვარი სახით ინახება ის დღეს ვათოპედის მონასტერში.
დაახლოებით 1150 წელს პატიოსანი სარტყელი დასვენებული იყო კონსტანტინოპოლის დიდ პალატში, წმინდა მიქაელის ტაძარში. ეტყობა, ის მაშინ დაანაწილეს და გადაასვენეს ტაძარში.
XII საუკუნეში მანუელ I კომნენოსის მეფობისას, ოფიციალურად დადგინდა 31 აგვისტოს პატიოსანი სარტყლის დადების დღესასწაული, რადგანაც ადრე, ღვთისმშობლის საფარვლის ხსენების დღეს, 2 ივლისს იზეიმებოდა.
ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის დაპყრობის შემდეგ, 1204 წელს სარტყლის ზოგიერთი ნაწილი ხელთ იგდეს ბარბაროსებმა, რომელთაც ისინი დასავლეთში წაიღეს. საბედნიეროდ, ყველა მათგანი არ დაკარგულა. ზუსტადაა ცნობილი, რომ პატიოსანი სარტყლის ნაწილი კონსტანტინოპოლში დარჩა, ქალაქის ხელმეორედ დაპყრობის დროს იგი ვლაქერნის ტაძარში ინახებოდა.
ბოლო მოწმობა იმისა, რომ სარტყელი კონსტანტინოპოლში ინახებოდა, გახლავთ 1424-1453 წლებით დათარიღებული, ანონიმი რუსი მომლოცველის ჩანაწერები. უცნობია, რა მოხდა შემდგომში, 1453 წელს კონსტანტინოპოლის დაცემის შემდეგ ვათოპედის მონასტერში მოხვდა და დღემდე იქ ინახება.
ამ ნაწილმა მონასტერში დიდი თავგადასავლების შემდეგ მოაღწია. კონსტანტინე დიდმა დაამზადა ჯვარი, რომელიც ლაშქრობისას თან დაჰქონდა თავისი არმიის დასაცავად. ჯვრის შუაში ჩასვენებული იყო ძელიცხოვლის პატარა ნაწილი. ჯვარზე გაკეთებულ საცავებში მნიშვნელოვანი მოწამეების წმინდა ნაწილები და პატიოსანი სარტყლის ჩამონაჭერი ინახებოდა. ეს ჯვარი თან დაჰქონდათ ლაშქრობისას სხვა იმპერატორებსაც. ბულგართა წინააღმდეგ ერთ-ერთი ასეთი ლაშქრობისას, რომელიც წამოიწყო იმპერატორმა ისააკ II ანგელოსმა, მას სძლია მმართველმა ასანმა. მაშინ ერთმა მღვდელმა ჯვარი წყალში გადააგდო, რათა მტერს ხელში არ ჩავარდნოდა და არ შეებილწა. მაგრამ ის მაინც იპოვეს და ბულგარეთის მეფეს, ასანს გადასცეს.
ბულგარელებს ცუდი ურთიერთობა ჰქონდათ სერბებთან. 1330 წელს ბულგარელთა არმია საშინლად გაანადგურა სერბთა ჯარმა, რომელსაც მეთაურობდა წმინდა დიდმოწამე მეფე ლაზარე. ამგვარად, სამეფო ჯვარი სერბთა ხელში გადავიდა. მეფე ლაზარემ ვათოპედის მონასტერს გადასცა სამეფო ჯვარი, ძელიცხოველის ნაწილთან ერთად, ასევე წმინდა სატყლის ნაწილი და სხვა სიწმინდეები. მას შემდეგ ის მონასტრის საკრებულო ტაძრის საკურთხეველში ინახება.უყურადღებოდ არ შეიძლება დავტოვოთ ვათოპედის მონასტრის ერთი გარდამოცემა, რომლის მიხედვითაც პატიოსანი სარტყელი სავანეს უძღვნა იმპერატორმა იოანე VI-მ (1341-1354), რომელმაც შემდგომში მეფობაზე უარი თქვა და ვათოპედის მონასტერში აღიკვეცა მონაზვნად იოსების სახელით. თურქეთის ბატონობის დროს მონასტრის საძმომ პატიოსან სარტყელთან ერთად ლიტანიობით შემოიარა კრეტა, მაკედონია, თრაკია, კონსტანტინოპოლი და მცირე აზია, რათა ეკურთხებინათ და გაეძლიერებინათ დამონებული ქრისტიანები და განეკურნათ ისინი გადამდები სნეულებისაგან.
წმინდა სარტყლის სასწაულები
1. ხომალდი ადგილიდან არ დაიძრა. ერთხელ კუნძულ ეოსის მცხოვრებლებმა ვათოპედის მონასტერს სთხოვეს, პატიოსანი სარტყელი მათთან მიებრძანებინათ თაყვანისცემისთვის. სარტყლის მეგზური მონაზვნები დაბინავებულნი იყვნენ ერთი მღვდლის სახლში, რომლის მეუღლემაც სარტყელს ჩუმად ჩამოაჭრა პატარა ნაჭერი. როცა მამები ხომალდზე ავიდნენ და წასვლა დააპირეს, გემი ადგილიდან არ დაიძრა, მიუხედავად იმისა, რომ ზღვა ამ დროს მშვიდი იყო. დაინახა რა ეს უცნაური ამბავი, მღვდლის ცოლმა შეინანა ჩადენილი და მამებს გადასცა სარტყლის ნაჭერი. მხოლოდ მაშინღა დაიძრა გემი. მამებმა მეორე ლუსკუმა დაამზადეს, სადაც დღემდე ინახება ეს ნაწილი.
2. წმინდა სარტყლის პერიპეტიები. 1821 წლის აჯანყებისგან კრეტას მკვიდრთა თხოვნით, სადაც ჭირი მძვინვარებდა, წმინდა სარტყელი ერთ-ერთ კუნძულზე მიაბრძანეს, თუმცა როდესაც მონაზვნები უკან დაბრუნებას აპირებდნენ, ისინი თურქებმა შეიპყრეს და სახრჩობელაზე წაიყვანეს. წმინდა სარტყელი გამოისყიდა ინგლისის კონსულმა დომენიკო სანტ-ანტონიომ. სარტყელი კუნძულ სანტორინში გადაასვენეს, სადაც გადასახლდა კონსული. სარტყლის მიბრძანების ამბავი მთელმა კუნძულმა შეიტყო. კუნძულის ეპისკოპოსმა ამის შესახებ შეატყობინა ვათოპედის მონასტერს. სანტორინში გაიგზავნა პროიღუმენი დიონისე. კონსულმა წმინდა სარტყლისთვის 15000 პიასტრი მოითხოვა, და აღფრთოვანებულმა ხალხმა სიხარულით შეაგროვა ეს თანხა, ამგვარად, წმინდა სარტყელი გამოსყიდულ იქნა და ვათოპედის მონასტერს დაუბრუნდა. რაც ენოსში მღვდლის ცოლს დაემართა, იგივე შეემთხვა კონსულის მეუღლეს. ვიდრე სარტყელს პროიღუმენ დიონისეს გადასცემდნენ, მან ქმრისგან მალულად მოაჭრა პატარა ნაჭერი სარტყელს, მალევე მისი ქმარი უეცრად გარდაიცვალა, და და დედა მძიმედ დასნეულდნენ. ამიტომაც მან 1839 წელს მონასტერში წერილი გაგზავნა, სარტყლის ნაჭერთან ერთად და ლოცვა სთხოვა მეოხებისა. მას მერე დღემდე ყოველ 10 ოქტომბერს საზეიმოდ აღინიშნება წმინდა სარტყლის ნაწილის ვათოპედში დაბრუნება.
3. გადამდები სნეულების გაქრობა – მკვდრის გაცოცხლება. 1864 წელს წმინდა სარტყელი კონსტანტინოპოლში გადაასვენეს, რადგან იქ ქოლერა მძვინვარებდა. ხომალდი მიუახლოვდა თუ არა პორტს, ქოლერა გაქრა და ავადმყოფთაგან არავინ მომკვდარა. ამ უჩვეულო სასწაულმა სულთნის ყურადღებაც მიიპყრო და მან პატიოსანი სარტყლის თავის სასახლეში მიტანა ითხოვა, რათა მთხვეოდა. სარტყლის კონსტანტინოპოლში ყოფნისას ერთმა გალატელმა ბერძენმა ითხოვა, სიწმინდე მასთან სახლში მიებრძანებინათ – შვილი ჰყავდა მძიმე სნეული. თუმცა, როცა წმინდა სარტყელი მიიტანეს, ის უკვე გარდაცვლილიყო. მიუხედავად ამისა, მამებმა სასო არ წარიკვეთეს. პირიქით, მიცვალებულის ნახვა ითხოვეს და როცა მას პატიოსანი სარტყელი შეახეს, მკვდარი გაცოცხლდა.
4. კალიების შემოსევა. 1894 წელს წმინდა სარტყლის მიბრძანება ითხოვეს მალიტელებმა, მცირე აზიაში, რადგან იქ კალია ანადგურებდა ველ-მინდვრებსა და ტყეებს. როცა ხომალდი, წმინდა სარტყლითურთ პორტს მიუახლოვდა, ცა კალიების ღრუბლებით დაიფარა და ზღვაში ჩაიხრჩო. სწორედ ამ დროს ჩამოდგა გემიც. სასწაულს უცქერდნენ სიწმინდის მომლოდინე მალი¬ტელები, რომლებიც ნაპირთან იდგნენ და “უფალო, შეგვიწყალენს” გალობდნენ.
5. მამა დანიელ კატუნაკელი ნეფრიტისგან განკურნა. არქიმანდრიტი ქერუბიმი წიგნში, “თანამედროვე მთაწმიდელი მამები”, აღწერს მამა დანიელ კატუნაკელის მწვავე ნეფრიტისგან სასწაულებრივად განკურნების ამბავს: “მან ვათოპედის მონასტერთან მიახლოებაც კი ვერ მოასწრო, რომ მწვავე ნეფრიტის შეტევამ დააგდო და ლოგინს მიაჯაჭვა. მრავალი კვირის მანძილზე მონასტრის საბჭოს წევრები მასზე უზომო სიყვარულით ზრუნავდნენ. მაგრამ ყველაზე მეტად მისთვის ათონის უდიდესი მკურნალი ღვთისმშობელი იღვწოდა. მამა დანიელი განსაკუთრებულ კრძალვას განიცდიდა და სჯეროდა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლისა. ის მას აცრემლებული, გულმხურვალედ ევედრებოდა და დარწმუნებული იყო, მის თხოვნას შეისმენდა… მართლაც, 31 აგვისტოს, როცა ღვთისმშობლის სარტყლის დადება იდღესასწაულება, ავადმყოფი უეცრად სრულიად განიკურნა! ის მეტად უკვე აღარ შეუწუხებია საშინელ სნეულებას, რომელიც მას ათწლეულობით სტანჯავდა.
6. მამა ფილოთეოს ზერეაკოსის განკურნება. ღირსსახსოვარი მამა ფილოთეოსი მოგვითხრობს, თუ როგორ განიკურნა ის აუტანელი თავის ტკივილისგან. “ვათოპედის მონასტერში მივედი 31 ივლისს. შევედი არქონდარიკში, სადაც ადგილი მიმიჩინეს, მაგრამ ვერ ვითმენდი აუტანელ ტკივილს. მალე ტკივილი ისე გამიძლიერდა, რომ თავზე ხელებწავლებული ადგილზე ვეღარ ვჩერდებოდი. ექიმთან წაყვანა ვითხოვე, რომელმაც ტკივილის შესამსუბუქებლად წამალი მომცა. მედპუნქტიდან მომავალმა გზად ეკლესიაში შევიარე. სწორედ ამ დროს საკურთხევლიდან გამოაბრძანეს წმინდა სარტყელი და მას ერთი იკონიელი ბერ-დიაკონი ეამბორა. დიდის კრძალვით ვემთხვიე ჯერ ჯვარსა და ღვთისმშობლის ხატს, “მნათედ” წოდებულს (ვიმატარისა), შემდეგ კი ძელიცხოველსა და მხურვალე კეთილმოკრძალებით და ცრემლებით – პატიოსან სარტყელს, იმ შეგრძნებით, რომ საცოდავი და არარაობა მივემთხვეოდი პატიოსან სარტყელს, რომელიც წელზე ჰქონდა შემოკრული ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელს. და ჰოი, სასწაული! – ტკივილმა გამიარა და სავსებით გამოვჯანმრთელდი. დიდებული და მიუწვდომელია შენი სასწაულები, ყოვლადწმიდაო. დაე, დიდებულ და ქებულ იქმნას სახელი შენი იმისთვის, რომ არ შესწყვეტ ჩვენი სულების და სხეულთა განკურნებას… წმინდა საკურთხევლიდან გამოსული, დამუნჯებული ვიყავი ტაძრის შუაში და ჩემთვის ვამბობდი, თუ როგორ ვგრძნობდი თავს აქამდე და უეცრად როგორ განვიკურნე”.
7. კალიები წყალში ჩაცვივდნენ. მამა პაისი ათონელისადმი მიძღვნილ წიგნში “სიტყვა” მოთხრობილია წმინდა სარტყლის სასწაულზე. გთავაზობთ ამონარიდს ამ წიგნიდან:- მუხლუხოების საწინააღმდეგო შხამით თუ შეწამლეთ.- შევწამლეთ, მამაო. – ამდენი მონაზონი ხართ და ერთი მუხლუხოს მოკვლაც კი არ შეგიძლიათ! ოკუპაციის დროს, როცა კალიები შემოესია ამ მხარეს (ქალკიდიას) მაშინ წმინდა სარტყელი მოაბრძანეს ვათოპედის მონასტრიდან და კალიები ღრუბლებად ზღვაში ჩაცვივდა.
8. წმინდა სარტყელი განსაკუთრებით შეეწევა უშვილო ოჯახებს. ვათოპედის მონასტერში უშვილოებს აძლევენ წმინდა სარტყელზე შენახებ პატარა სარტყლებს და მათი წელზე შემორტყმის შემდეგ ბევრ მათგანს შვილიერების უნარი მისცემია. მოვიტანთ რამდენიმე მაგალითს:კონგოელი მღვდელი, მამა თეოტიმე, რომელიც საბერძნეთში ერთ-ერთ უნივერსიტეტში საღვთისმეტყველო ფა-კულტეტზე სწავლობდა, უშვილო იყო. მან მონასტრის მამებს წმინდა სარტყელზე შენახები სარტყელი სთხოვა. 1992 წლის მარტში მიიღო ის. იმავე წლის მაისში მისი მეუღლე დაორსულდა და საკეისრო კვეთით ვაჟი გააჩინა. ნათლობისას ბიჭს, ღვთისმშობლის პატივად, მარიოსი დაარქვეს.”შვიდი წელი გათხოვილი ვიყავი, მაგრამ ბავშვები არ მყავდა, – სწერს სამადლობელ წერილში ვინმე ქსანთია ვათოპედის მონასტერს, – რჩევა ვთხოვე სალონიკელ და ათენელ ექიმებს, ვიმკურნალე, ბოლო შრომის გვირგვინად გამომიგზავნეს ღვთისმშობლის სარტყელს შენახები სარტყელი. დავორსულდი და 1994 წლის 31 აგვისტოს პატიოსანი სარტყლის დღესასწაულზე გავაჩინე სრულიად ჯანმრთელი ბიჭი. არ შემიძლია გამოვხატო ის მადლიერება, სიყვარული და აღფრთოვანება, რომელსაც განვიცდი შემოქმედის მიმართ და იგი არ მტოვებს მე, უღირსს. კვლავ ფეხმძიმედ ვარ. ექიმმა მითხრა, რომ ტყუპი შემეძინება…”
………………………………
დადება პატიოსნისა სარტყლისა ყოვლადწმინდისა დედუფლისა ჩვენისა ღვთისმშობელისა
ტროპარი:
ღმრთისმშობელო ქალწულო, კაცთა მფარველო, სამოსელო და სარტყელო უხრწნელისა გვამისა შენისა მტკიცედ მცველად მოსცენ ქალაქსა შენსა, რომელნი იგი უთესლოსა მის შობისა შენისა მიერ განუხრწნელად ჰგიან მარადის, რამეთუ შენ ზედა ბუნებანი მოუძლურდეს და ჟამნიცა, ამისთვის გევედრებით: მშვიდობაი სოფელსა მოანიჭე და სულთა ჩუენთა დიდი წყალობაი.
კონდაკი:
ღმრთისშემწყნარებელი მუცელი შენი, ღმრთისმშობე¬ლო, რომელი შეიცვა პატიოსანმან სარტყელმან შენმან, არს სიმტკიცე ქალაქისა შენისა უბრძოლველი და საუნჯე კეთილთა მოუკლებელი, მხოლოო მშობელო, მარადის ქალწულო.
სხვა კონდაკი:
პატიოსნისა სარტყელისა შენისა დადებასა დღესასწაულობს დღეს ტაძარი შენი, ყოვლად საგალობელო, და ლმობიერად გიხმობს შენ: გიხაროდენ, ქალწულო, ქრისტიანეთა სიქადულო.
…………………………..
“ჩვენ ვიცით, რომ სიკვდილიდან სიცოცხლეში გადავედით”
(1 ინ. 3: 14)
მღვდელმოწამე კვიპრიანე, კართაგენის ეპისკოპოსი (+258)
მღვდელმოწამე კვიპრიანე კართაგენელი დაიბადა დაახლოებით 200 წელს ქალაქ კართაგენში (ჩრდილოეთ აფრიკა). მან, მდიდარი წარმართი სენატორის შვილმა, შესანიშნავი საერო განათლება მიიღო და ახალგაზრდობაშივე ბრწყინვალე ორატორი და მჭევრმეტყველებისა და ფილოსოფიის მასწავლებელი გახდა. იგი ქონებას მდიდრულ ქეიფებს, განცხრომით ცხოვრებას ახმარდა, მაგრამ მაშინაც სხვა წარმართებთან შედარებით უფრო მკაცრ ზნეობრივ პრინციპებს ერთგულებდა და რაღაც უმჯობესს, შეუცნობს ელტვოდა. უფალმა გაუნათა გონება – გულწრფელად ირწმუნა ქრისტე და მოინათლა. ნათლისღებამდე წმიდანმა მთელი ქონება გლახაკებს დაურიგა, თავად კი ხუცეს სესილიუსთან დასახლდა. დაახლოებით ერთი წლის შემდეგ იგი მღვდლად აკურთხეს, კართაგენის ეპისკოპოს დონატუსის გარდაცვალების შემდეგ კი, 248 წელს, ერთხმად აირჩიეს მღვდელმთავრად.ნეტარი მამა მოშურნედ შეუდგა ეკლესიის კეთილმოწყობასა და ღვთისმსახურებსა და მრევლში არსებულ მანკიერებებთან ბრძოლას. ამ დროს, ღვთისმოყვარე იმპერატორ ფილიპეს ზეობისას, ქრისტიანები საკმაოდ მშვიდად ცხოვრობდნენ, მაგრამ აფრიკელ მართლმადიდებლებს შორის დიდი ბოროტებაც შეიპარა: არსებულ სიმშვიდესა და უსაფრთხოებაში მათ თანდათან გაუცივდათ გული სარწმუნოების მიმართ – უწინდელი საღმრთო შური მიწიერი სიტკბოების, სიმდიდრისა და ფუფუნების ტრფიალმა შეცვალა, ერთმორწმუნეთა შორის არსებული ძმური სიყვარული განქარდა, გლახაკები აღარავის ახსოვდა. კვიპრიანე ცდილობდა, სიტყვითა და პირადი მაგალითით გამოეფხიზლებინა ქრისტიანები და სიცოცხლის ჭეშმარიტი მიზანი დაენახვებინა მათთვის.
ამასობაში ტახტზე ავიდა ღვთისმოძულე დეკიუსი (249-251), რომლის შესახებაც წმიდანმა წინასწარ შეიტყო სიზმრისეული ჩვენებით. დაიწყო ქრისტიანების სასტიკი დევნა.
ეპისკოპოსი კვიპრიანე მორწმუნეთა დაჟინებული თხოვნით გაიხიზნა, რომ საკუთარი სიცოცხლის შენარჩუნებით დახმარებოდა დევნილებს. კართაგენში კი ამაზრზენი ამბები დატრიალდა: ცხადად გამოჩნდა, თუ რა სახიფათოა შემსჭვალვა ამქვეყნიურ კეთილდღეობებზე, როგორ ანელებს ის ღვთის სიყვარულს. გულგრილმა ქრისტიანებმა, ყოველგვარი ძალდატანების გარეშე დაიწყეს წარმართული მსხვერპლშეწირვის აღსრულება. ზოგიერთები არ სწირავდნენ კერპებს მსხვერპლს, მაგრამ ყიდულობდნენ მოწმობებს, რომ ეს წესი შესრულებული ჰქონდათ და ამგვარად ინარჩუნებდნენ სიცოცხლესა და ქონებას. განდგომილები ისე მრავლად იყვნენ, რომ მსაჯულები ვერ აუდიოდნენ უარყოფის ბარათების მიღებას და მომდევნო დღისთვის გადაჰქონდათ. თავის წერილებში წმინდა კვიპრიანე მოუწოდებდა ქრისტიანებს, მიემართათ ლოცვისთვის, როგორც ერთადერთი საიმედო იარაღისთვის, სთხოვდა ხუცესებს, ეზრუნათ სუსტებზე და უძლურებზე, ეღვაწათ დაცემულთა აღდგინებისათვის, ბრძანა, მთელი მისი ქონება გლახაკ მართლმორწმუნეთათვის დაერიგებინათ, რომ უპოვარების გამო არ მიმხრობოდნენ წარმართებს. იგი ითხოვდა, ჩაენიშნათ მოწამეთა მიცვალების დღეები, რომ შემდგომ ყოველწლიურად ამ დღეებში მათი ხსენება აღენიშნათ. წმიდა მამა ხარობდა მათ გამო, ვინც არ შეუშინდა მტარვალთა წინაშე ქრისტეს აღიარებას, მაგრამ შიშობდა, რომ ამ ღვაწლს ამპარტავნებაში არ ჩაეგდო აღმსარებლები და მამაშვილურად აფრთხილებდა: „დაე იყვნენ ისინი თავმდაბალნი, მშვიდნი და კეთილი მაგალითი მისცენ სხვებს შემდგომი მოქმედებითაც. ყველაზე მკაცრი გამოცდა ჯერ კიდევ წინაა. უფალმა ბრძანა: „რომელმან დაითმინოს სრულიად, იგი ცხოვნდეს“ (მთ. 24.13). დაე ჰბაძვიდნენ იესო ქრისტეს, რომელმაც სწორედ თავისი ვნების წინ გვიჩვენა თავმდაბლობის უდიდესი მაგალითი, ფეხები დაჰბანა რა თავის მოწაფეებს… ახლა კიდევ უფრო მეტად, ვიდრე ოდესმე, უნდა ეშინოდეთ მათ მტრის ხაფანგში მოხვედრისა, რომელიც, ნაგემები დამარცხებისთვის შურისძიების სურვილით აღძრული, მონდომებით ესხმის თავს ყველაზე ძლიერებს“.
კვიპრიანეს შიში გამართლდა: კართაგენის ეკლესიას განდგომილთა სულმოკლეობა იმდენად არ ტანჯავდა, რამდენადაც ზოგიერთი აღმსარებლის შეუფერებელი ამპარტავნება და საძრახი საქციელი. მათი ნაწილი, აღსრულებული ღვაწლით გაამაყებული, არღვევდა ეკლესიის წეს-კანონებს და საკუთარი სახელით აძლევდა წერილობით ნებართვებს იმ განდგომილებს, რომელთაც კრებულში დაბრუნება სურდათ; ეკლესიაში კი ოდითგანვე არსებობდა წესი, რომ მძიმე ცოდვილები მხოლოდ სრული მონანიების შემდეგ მიეღოთ უკან. გამოცდის ვადა იყო ერთი წლიდან სამ წლამდე, ცოდვის სიმძიმის მიხედვით, წეს-კანონების დარღვევამ ააღელვა რომისა და კართაგენის ეკლესიები და წარმოშვა განხეთქილება. რომაელმა ხუცესმა ნოვაციანემ დაიწყო იმის მტკიცება, რომ ღვთისგან განდგომილების უფლის ეკლესიაში მიღება ყოვლად დაუშვებელია და ვერანაირ სინანულს ვერ ძალუძს მათი ცოდვის აღხოცა. მას ბევრი მიმდევარი გამოუჩნდა. წმიდა კვიპრიანე თავის ეპისტოლეებში გმობდა ნოვაციანელთა მწვალებლობას და იძლეოდა რჩევას, განდგომილებთან ურთიერთობაში შუალედური გზა აერჩიათ: თავი შეეკავებინათ ქარაფშუტული შემწყნარებლობისაგან, რომელიც შეცოდებულთაგან სინანულს არ ითხოვდა და ზედმეტი სიმკაცრისგანაც, სახარებისეული სწავლების სულს რომ არ ეთანხმებოდა.
ორი წლის შემდეგ, როცა დეკიუსი გარდაიცვალა, კვიპრიანე კართაგენში დაბრუნდა. მისი არყოფნისას მორწმუნეთა შორის წარმოქმნილი სადავო საკითხების გადასაწყვეტად ნეტარმა მღვდელმთავარმა მოიწვია ადგილობრივი კრება, რომელმაც აღელვებულ ეკლესიაში მშვიდობის ჩამოგდება და ერთობის დამყარება სცადა.
რამდენიმე ხნის შემდეგ ტახტზე ავიდა გალიენე (253-268), რომელმაც განაახლა ქრისტიანთა დევნა. კვიპრიანემ ამჯერად გადაწყვიტა, დარჩენილიყო ეპარქიაში და მრევლი ქრისტიანული მოვალეობების შესასრულებლად მოემზადებინა.
მოლოდინის საპირისპიროდ, აფრიკის ოლქში მკვიდრ ქრისტიანებს ამჯერად დევნა თითქმის არც განუცდიათ, მაგრამ სხვა უბედურება დაატყდათ თავს – შავი ჭირის ეპიდემია. ყოველდღე ათასობით ადამიანი იღუპებოდა. აქ ცხადად გამოჩნდა მართლმადიდებლური სარწმუნოების ძლიერება. მღვდელმთავარ კვიპრიანეს მადლმოსილი სიტყვებით და პირადი მაგალითით აღფრთოვანებული ქრისტიანები არც სიცოცხლეს და არც ქონებას არ ზოგავდნენ მიცვალებულთათვის საკადრისი პატივის მისაგებად და განწირულთა დასახმარებლად, ზოგი მათგანი საკუთარ სახლში იფარებდა ავადმყოფებს. ამ დროს დაწერა წმიდა მამამ წიგნი „სიკვდილიანობის შესახებ“, სადაც წუთისოფლის ამაოებასა და სწრაფწარმავლობაზე საუბრობს და ცდილობს, ქრისტიანთა გონება მომავალი, მარადიული ცხოვრებისაკენ მიმართოს.
ის-ის იყო, ჟამიანობა შეწყდა, რომ ბარბაროსები შეიჭრნენ კართაგენის მოსაზღვრე, ნუმიდიის ოლქში და მრავალი ქრისტიანი ტყვედ წაასხეს. წმიდა კვიპრიანემ მრევლს მიმართა: „არა მარტო გრძნობა, სჯულიც გვავალებს, გამოვისყიდოთ დატყვევებული თანამოძმეები: ქრისტე მკვიდრობს მათში“. კართაგენელმა მართლმადიდებლებმა, მართლაც, გულთან მეტად ახლოს მიიტანეს ნუმიდიელთა გასაჭირი და უხვი შესაწირი გაიღეს მათ გამოსასყიდად.
253 წელს ტახტზე ავიდა იმპერატორი ვალერიანე (253-260). მისი მეფობის პირველი ექვსი, მშვიდობიანი წლის მანძილზე კვიპრიანე გულმოდგინედ ზრუნავდა საეკლესიო საქმეების მოსაწესრიგებლად, იმპერატორ ვალერიანეს თავისი კეთილგანწყობა ქრისტიანთა მიმართ საყვარელი კარისკაცის, ვალერიანე მაკრინეს წაქეზებით სიძულვილით შეეცვალა – სწორედ ამან გამოიწვია მაცხოვრის მსასოებელთა დევნის განახლება. კართაგენის პროკონსულმა პატერნემ მღვდელმთავარ კვიპრიანეს კერპებისთვის მსხვერპლის შეწირვა მოსთხოვა. წმიდანმა უარი განაცხადა როგორც ამ მოთხოვნის შესრულებაზე, ისე კართაგენელ მღვდელმსახურთა სახელებისა და ადგილსამყოფელის გაცხადებაზე. ამისთვის ნეტარი მამა ზღვისპირა ქალაქ კურუბისში გადაასახლეს. დიაკონი პონტიუსი ნებით გაჰყვა მას თან. იმ დღეს, როცა წმიდა ეპისკოპოსი გადასახლების ადგილზე ჩავიდა, უფალმა სიზმრისეული ჩვენებით აუწყა, რომ ზუსტად ერთი წლის შემდეგ მოწამეობრივად აღესრულებოდა. დევნილობისას წმიდანმა მრავალი ეპისტოლე და წიგნი დაწერა.
დაახლოებით 258 წელს ნეტარი მამა კურუბისიდან გაიწვიეს და სამსჯავროზე წარადგინეს. პროკონსულის ავადმყოფობის გამო სხდომა ერთი დღით გადაიდო. ის ღამე წმიდანმა ერთ-ერთი წარმართი მოხელის სახლში გაატარა. ქალაქში ცნობილი გახდა მისი ადგილსამყოფელი და ამ სახლის სიახლოვეს უამრავმა ხალხმა მოიყარა თავი. დილით, როცა მღვდელმთავარი სამსჯავროს შენობისკენ წაიყვანეს, შეკრებილი ქრისტიანები თან გაჰყვნენ მას. მსაჯულმა კერპებისთვის მსხვერპლის შეწირვა მოსთხოვა ნეტარს და როცა პასუხად მტკიცე უარი მიიღო, მახვილით თავის მოკვეთა მიუსაჯა. განაჩენი რომ მოისმინა, ქრისტეს ტარიგმა ღაღადჰყო: „დიდება უფალს!“ ხალხმა კი იხუვლა: „ჩვენც მასთან ერთად გვსურს სიკვდილი!“ სიკვდილით დასჯის ადგილს რომ მიაღწიეს, კვიპრიანემ აკურთხა ყველა და განკარგულება გასცა, მისი სახელით ოცდახუთი ოქროს მონეტა ებოძებინათ ჯალათისთვის. შემდეგ საკუთარი ხელით აიკრა თვალები, ხელები იქვე მდგარ ხუცესსა და იპოდიაკონს შეაბორკვინა და ქედი მოუდრიკა მახვილს. ნეტარი მამა 258 წელს აღესრულა მოწამეობრივად. მისი წმიდა ცხედარი ღამით წაასვენეს და პატივით დაფლეს პროკურატორ მაკრობიუს კანდიდიანეს კერძო საძვალეში.
მოგვიანებით, კარლოს დიდის (771-814) დროს მღვდელმოწამის უხრწნელი ნაწილები პატივით გადაასვენეს საფრანგეთში.
წმიდა კვიპრიანე კართაგენელმა ძვირფასი მემკვიდრეობა დაგვიტოვა: ღვთივსულიერი თხზულებები და ოთხმოცი ეპისტოლე. ისინი მიღებულ იქნა, როგორც მართლმადიდებლური სარწმუნოების ნიმუშები და მსოფლიო კრებებზე (ეფესოს III და ქალკედონის IV) იკითხებოდა.
წმიდა გენადი, კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი (+471)
წმიდა გენადი, კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი კონსტანტინოპოლის ეკლესიის საჭეთმპყრობლის ტახტზე აღსაყდრდა 458 წელს, წმიდა კეთილმსახური მეფის, ლეონ დიდის (457-474) მეფობაში. ცნობებს მისი ცხოვრების შესახებ ვხვდებით წიგნში „ლიმონარი“, სადაც ჩართულია სალამის (ალექსანდრიის მახლობლად) სავანის ბერების, ღირსი მამების, სოფრონისა და იოანეს მონათხრობები. ის ბერები პატრიარქ გენადის დროს კონსტანტინოპოლის ეკლესიის ღვთისმსახურები იყვნენ. მღვდელმთავარი გენადი გამოირჩეოდა სიმდაბლით, მოთმინებით, სიწმიდითა და თავშეკავებით.ეკლესიაში წარმოქმნილი უკანონო ქმედებებისა და ცრუსწავლებების აღსაკვეთად წმიდა გენადიმ მოიწვია ადგილობრივი კრება, რომელზეც დაგმეს ევტიქის ერესი და აკრძალეს სიმონია (ხელთდასხმა საზღაურის საფასურად). მღვდელმთავარი ზრუნავდა იმაზე, რომ პირები, რომელთაც სასულიერო ხარისხის მიღება სურდათ, ღრმად ყოფილიყვნენ ჩახედული წმიდა წერილში.
კონსტანტინოპოლში ნეტარი გენადის პატრიარქობის დროს აშენდა წმიდა იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ტაძარი. ამავე ხანებში რომიდან ჩამოსულმა სენატორმა, სტუდიოსმა დააარსა მონასტერი, რომელიც სტუდიონის სავანის სახელითაა ცნობილი. ეკლესიის იკონომოსი წმიდა გენადის პატრიარქობის დროს იყო ღირსი მარკიანე (ხს. 10 იანვარს). მღვდელმთავარმა აკურთხა ხუცესად ღირსი დანიელ მესვეტე (ხს. 11 დეკემბერს). ნეტარი მამა ცამეტი წელი განაგებდა კონსტანტინოპოლის ეკლესიას და მშვიდობით მიიცვალა 471 წელს.